يكشنبه 29 مرداد 1396   05:13:41
پربازدیدترین اخبار

آشنایی با تاریخچه صنعت گاز ایران
  • 1394/8/17 يكشنبه آشنایی با تاریخچه صنعت گاز ایران
    از نوشته‌های تاریخ نویسان کهن چنین بر می‌آید که ایرانیان در استفاده از گاز و دیگر مشتقات نفتی بر دیگر اقوام جهان پیشی داشته‌اند. به عنوان مثال وجود بقایای آتشکده‌ها و معابد نظیر آتش جاودانی نزدیک کرکوک که به مشعل بخت النصر مشهور بود، در نزدیکی یک مخزن گاز طبیعی قرار داشت. همچنین معابد زرتشتیان در نزدیکی مسجد سلیمان و روایات تاریخی از آتشکده آذرگشسب در آذربایجان همگی گواه همین مدعاست. ایرانیان باستان بنا به اقتضای فرهنگ مذهبی خویش وجود آتش را گرامی می‌داشتند و در جهت پایداری آن می‌کوشیدند. در فلات مرکزی و جنوبی ایران و همچنین در مناطقی که جنگل‌های انبوه وجود داشت برای روشن نگاه داشتن آتش مقدس از امکانات دیگری به جز چوب‌های جنگلی استفاده می‌بردند و طبیعت این مناطق با ذخایر فراوان زیر زمینی، این تلاش را آسان می‌نمود.
    هر چند ایرانیان در استفاده از گاز و دیگر مشتقات نفتی بر دیگر اقوام جهان پیشی داشته‌اند و همچنان که پیشتر اشاره کردیم وجود بقایای آتشکده ها و معابدی که در نزدیکی مخازن گاز طبیعی قرار داشته‌اند گواه این مدعاست ، اما نخستین اسناد تاریخی استفاده با برنامه از گاز طبیعی در ایران به زمان قاجاریه و سلطنت ناصرالدین شاه مربوط می‌شود. هنگامیکه ناصرالدین در سال 1873 میلادی به لندن سفر کرده بود، چراغ‌های گازی که روشنی بخش معابر بودند تعجب وی را برانگیخت و پس از بازگشت به ایران دستور احداث و استفاده از کارخانه چراغ گاز را صادر کرد.
    از سال 1908 میلادی که نخستین چاه نفت ایران در مسجد سلیمان به نفت رسید حجم زیادی از گازهای همراه به علت بعد مسافت بین منابع تولید و نقاط مصرف و بالا بودن هزینه سرمایه‌گذاری و پایین بودن مصرف که تنها محدود به مناطق جنوب می‌شد، سوخته و به هدر می‌رفت اما تدریجاً که منابع نفت یکی پس از دیگری احداث و به بهره ‌برداری می‌رسید، استفاده از گازطبیعی برای تأمین سوخت و مصارف منازل سازمانی در مناطق نفت خیز از جمله مسجد سلیمان، آغاجاری، هفتگل و آبادان مورد توجه قرار گرفت و در کنار فعالیت‌های اصلی تولید، انتقال و پالایش نفت خام در نواحی جنوبی ایران، فعالیت‌های محدودی برای تهیه و به عمل آوردن گاز طبیعی توسط شرکت‌های عامل انجام می‌شد.
    در ایران، در ابتدا فقط نفت استخراج می‌شد در حالی که همراه آن مقدار زیادی گاز هم تولید می‌گردید. از 1910 تا دهه 1960 گازهای تولیدشده به همراه نفت عمدتاً سوزانده می‌شد. در اوایل دهه 1960 طی قراردادی در مقابل احداث کارخانه ذوب آهن توسط روسیه در ایران، گازهای همراه نفت استخراج شده با خط لوله به روسیه منتقل شد. در واقع به مدت 50 سال این گازها می‌سوخت و استفاده‌ای از آن نمی‌شد. اما پس از آن و همزمان با صادرات گاز به روسیه، برای اولین بار گازهای تولیدی همراه نفت در شیراز مورد استفاده قرار گرفت. در واقع کارخانه سیمان شیراز اولین کارخانه‌ای بود که گازی شد و به تدریج گازکشی به سایر شهرهای ایران آغاز گردید. بدین ترتیب گازی که 50 سال می‌سوخت و هدر می‌رفت وارد شبکه گازرسانی کشور و خانه‌های مردم گردید. این وضعیت تا زمانی که میادین مستقل گازی کشف نشده بودند و گاز تنها از میادین نفتی استخراج می‌شد طبیعی بود. اما با کشف میادین مستقل گازی نظیر کنگان و پارس ضروری بود تا این تفکیک مسئولیت‌ها در مورد استخراج گاز بین شرکت ملی نفت و شرکت ملی گاز انجام شود. به عبارت دیگر باید شرکت ملی نفت مسئول تولید، استخراج، تجارت و صادرات نفت و شرکت ملی گاز، مسئول تولید، تجارت و صادرات گاز باشد.
    در حدود 50 سال قبل سیاستهای شرکت ملی نفت ایران موجبات فنی و اقتصادی را برای مهارکردن گازهای همراه و جمع آوری و پالایش، انتقال و فروش آنها فراهم آورد. پس از مطرح شدن بحث فروش گاز به خارج مطالعات گسترده ای انجام شد و پروژه خط لوله سراسری اول موسوم به IGAT I اجرا و بهره برداری شد. به سبب آنکه ضرورتاً می بایست کلیه امور مرتبط به گاز در یک سازمان متشکل می شد تا پاسخگوی مسئولیتها و اهداف آینده باشد و علاوه بر آن توافق کلی که در زمینه توسعه همکاری های اقتصادی بین ایران و شوروی سابق در سال 1344 صورت گرفت و منجر به امضاء پروتکلی در دی ماه همان سال شد زمینه صدور گاز مطرح و تاسیس شرکت ملی گاز ایران در اسفندماه 1344 تصویب و به مورد اجرا گذاشته شد هم اکنون این شرکت یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت است که ریاست مجمع عمومی آن به عهده رئیس جمهور و ریاست هیات مدیره اش به عهده وزیر نفت می باشد.
    کاربرد گاز طبیعی به عنوان سوخت حرارتی تنها قسمتی از موارد متنوع کارآیی این ماده گرانقدر به شمار می رود. اهمیت اصلی و واقعی گاز طبیعی با توجه به ارزش افزوده فراوان و قابلیت تبدیل به هزاران نوع کالای با ارزش اقتصادی در بخش صنعت بعنوان ماده اولیه و یا منبع انرژی ظاهر
    می شود.
    نیاز روزافزون به گاز برای تأمین انرژی و سوخت و همینطور ارز حاصل از فروش و صادرات برای سرمایه گذاری و راه اندازی صنایع مادر و زیربنایی در کشور، اندیشه تمرکز بخشیدن فعالیت های مرتبط با صنعت گاز را تقویت کرد و در این رابطه طبق اساسنامه قانونی، شرکت ملی گاز ایران به عنوان یکی از چهار شرکت اصلی وابسته به وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران با سرمایه اولیه 25 میلیارد ریال در سال 1344 هجری شمسی مطابق با 1965 میلادی تأسیس گردید.
    این شرکت از بدو تشکیل تا کنون متناسب با روند توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور و بهره گیری از گاز به عنوان یکی از منابع مهم در تأمین سوخت و تولید انرژی و تحصیل بخشی از ارز مورد نیاز ،تدریجاً با قابلیتها و توانمندی ها و منابع و امکانات مختلفی از جمله نیروی انسانی متخصص و کارآمد با دانش و بینش علمی و نظری و نیز ابزارآلات، تجهیزات و ماشین آلات و کارگاه های متعدد و متنوع پیشرفته و مدرن برای اجرای عملیات شرکت دست یافته، به طوری که امروز قادر است کلیه امور مربوطه را مطابق با استانداردهای معتبر بین المللی قابل قبول راساً انجام دهد.
    اکنون شرکت ملی گاز ایران یکی از ده شرکت بزرگ فعال در عرصه گاز در خاورمیانه و یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت با سابقه بیش از50 سال می باشد که وظیفه تأمین بیش از 65 درصد از سوخت مورد نیاز کشور را بر عهده دارد. از این نظر شرکت ملی گاز ایران جایگاه مهمی در داخل و خارج کشور برخوردار است که به تناسب نیازها و گسترش فعالیتهای خود در داخل وخارج از کشور، نسبت به تغییر ساختار خود اقدام نموده است. این شرکت ضمن حفظ و تقویت توان خود در ابعاد سخت افزاری و نرم افزاری، نسبت به جذب نیروهای متخصص یا با آموزش و به روزرسانی توان نیروهای مجرب اقدام نموده است.
    در حال حاضر شرکت ملی گاز ایران دارای بیش از 18 هزار نیروی رسمی می باشد.


خانه | بازگشت |


مجری سایت : شرکت سیگما